Door Adam Ziolo 1. Een administratieve handtekening of een juridische valkuil?
Bij vastgoed-, bouw- en infraprojecten wordt een Veiligheids- en Gezondheidsplan (V&G-plan) regelmatig door de opdrachtgever geretourneerd met de vermelding ‘voor gezien’. De gedachte daarachter is eenvoudig: daarmee wordt slechts bevestigd dat het document is ontvangen of gelezen, zonder dat een inhoudelijk oordeel wordt gegeven of verantwoordelijkheid wordt aanvaard.
Juist die gedachte verdient een kritische juridische beschouwing. Een V&G-plan is geen willekeurig projectdocument, maar een essentieel onderdeel van de bouwprocesbepalingen van het Arbobesluit.
Afhankelijk van het project kan het plan informatie bevatten over bijvoorbeeld asbest, chroom-6, verontreinigde bodem, samenlooprisico’s en werkzaamheden tijdens de doorlopende exploitatie van installaties van de opdrachtgever. Onderzoeken en rapportages die aan het plan ten grondslag liggen, kunnen rechtstreeks bepalend zijn voor de wijze waarop de werkzaamheden veilig moeten worden uitgevoerd.
Daarmee rijst een fundamentele juridische vraag:
Kan een opdrachtgever die op grond van artikel 2.28 Arbobesluit een actieve verantwoordelijkheid draagt voor het V&G-plan, volstaan met een handtekening ‘voor gezien’?
2. Een handtekening verandert de wet niet
Veel opdrachtgevers denken dat zij met ‘voor gezien’ alleen bevestigen dat zij het V&G-plan hebben ontvangen. Dat is een misvatting. De woorden onder de handtekening veranderen niets aan de verantwoordelijkheid die het Arbobesluit bij de opdrachtgever legt. Dit blijkt ook uit de rechtspraak. In een andere, strafrechtelijke, context heeft de Hoge Raad geoordeeld dat een ondertekening ‘voor gezien’ niet in de plaats kon treden van een wettelijk voorgeschreven handeling. Die rechtspraak ziet niet op V&G-plannen, maar illustreert wel dat enkel een administratieve ondertekening niet een wettelijk vereiste actieve handeling zal vervangen (HR 3 maart 2026, ECLI:NL:PHR:2026:175 + HR 31 maart ECLI:NL:HR:2026:497).
Het etiket onder de handtekening is dus niet doorslaggevend. De wettelijke taak blijft bestaan: van de opdrachtgever wordt een actieve invulling van zijn rol verlangd.
Daar komt bij dat de keuze voor ‘voor gezien’ de opdrachtgever later bewijsrechtelijk kan tegenwerken. Wie namens de opdrachtgever schriftelijk vastlegt dat een document slechts is gezien, zal achteraf moeilijker geloofwaardig kunnen maken dat het V&G-plan wel degelijk inhoudelijk is beoordeeld.
3. De opdrachtgever heeft een actieve rol
Het Arbobesluit legt bij de opdrachtgever de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat een V&G-plan wordt opgesteld dat aan de eisen van dat artikel voldoet (Artikel 2.28).
Die verantwoordelijkheid is bij de opdrachtgever gelegd omdat deze zich aan het begin van het bouwproces bevindt en invloed heeft op de wijze waarop veiligheid en gezondheid in het ontwerp, de voorbereiding en de uitvoering worden georganiseerd. Het V&G-plan is daarmee geen document dat uitsluitend de uitvoerende partij aangaat. De aannemer levert weliswaar een belangrijke bijdrage aan het V&G-gedeelte voor de uitvoeringsfase, maar dat betekent niet dat de opdrachtgever vervolgens slechts als ontvanger van het document optreedt.
Van de opdrachtgever wordt verlangd dat hij de relevante onderdelen van het V&G-plan voor de uitvoeringsfase daadwerkelijk beoordeelt en borgt dat het plan aansluit op de wettelijke eisen en de concrete arbeidsrisico’s van het bouwwerk. Dat volgt uit de systematiek van de bouwprocesbepalingen, de wetsgeschiedenis en de rechtspraak.
Die beoordeling kan bovendien niet zonder meer door iedere medewerker namens de opdrachtgever worden uitgevoerd. De vraag is daarom niet of één projectmanager of medewerker ieder onderdeel persoonlijk moet kunnen beoordelen. De vraag is of de opdrachtgever de juiste kennis, deskundigheid, bevoegdheden en besluitvorming aantoonbaar heeft georganiseerd.
Welke onderdelen moeten worden beoordeeld, welke deskundigheid daarvoor nodig is en wie binnen de organisatie bevoegd is om die beoordeling uit te voeren, vormen onderdeel van mijn Masterclass Vergewisplicht van de Opdrachtgever van Bouwwerken.
4. Een V&G-plan is geen ontvangstbewijs
Een V&G-plan moet vóór de aanvang van de werkzaamheden beschikbaar en bruikbaar zijn voor de uitvoerende partij. De inhoud moet onder andere aansluiten op de projectspecifieke risico’s, de gekozen uitvoeringsmethoden en de noodzakelijke afstemming tussen betrokken partijen.
Dit betekent bijvoorbeeld dat bij werkzaamheden tijdens een doorlopende exploitatie vaak enkel de opdrachtgever beschikt over essentiële kennis van installaties, aanwezige stoffen, bedrijfsprocessen en procescondities. De uitvoerende partij heeft die informatie niet vanzelfsprekend. Juist daarom moet zichtbaar zijn dat deze kennis bij de beoordeling van het V&G-plan is betrokken.
Een opdrachtgever die het document uitsluitend retourneert met de vermelding ‘voor gezien’, maakt niet duidelijk:
- of het V&G-plan inhoudelijk is beoordeeld;
- of de bij de opdrachtgever aanwezige kennis daarbij is betrokken;
- of essentiële informatie ontbrak;
- of de voorgestelde maatregelen toereikend zijn bevonden;
- of aanvullende maatregelen, voorwaarden of afstemming noodzakelijk waren.
Een opdrachtgever kan achter de woorden ‘voor gezien’ in werkelijkheid een zorgvuldig beoordelingsproces hebben ingericht. Het probleem is dat de gekozen formulering dat proces niet zichtbaar maakt. Zij suggereert enkel ontvangst en/of kennisneming, terwijl juist aantoonbaar moet zijn dat een inhoudelijke beoordeling heeft plaatsgevonden.
Daarmee kan ‘voor gezien’ meer schade dan bescherming opleveren. De formulering creëert afstand tot de inhoud, maar kan achteraf juist worden uitgelegd als aanwijzing dat de opdrachtgever zich tot passieve kennisneming heeft beperkt. Wanneer vervolgens wordt gesteld dat het plan wel degelijk inhoudelijk is beoordeeld, ontstaat een geloofwaardigheidsprobleem: waarom is die beoordeling dan niet kenbaar vastgelegd?
De ironie van ‘voor gezien’ is dat de opdrachtgever ermee afstand probeert te creëren, maar daarmee juist kan vastleggen dat hij zich tot ontvangst en/of kennisneming heeft beperkt.
5. De formaldehydezaak als waarschuwing
Een belangrijke waarschuwing volgt uit de strafzaak waarin een Vice President Operations en een Plant Manager werden veroordeeld wegens overtredingen van de arbeidsomstandighedenwetgeving.
Binnen de onderneming waren RI&E’s, metingen, audits en rapportages aanwezig. De risico’s waren bekend en de betrokken leidinggevenden beschikten over bevoegdheden om maatregelen te treffen. Het juridische probleem was daarom niet dat informatie ontbrak, maar dat ondanks die informatie en bevoegdheden onvoldoende maatregelen werden getroffen. Hun feitelijke passiviteit vormde een belangrijk onderdeel van de bewijsconstructie die tot veroordeling en strafoplegging leidde.
De zaak ging niet over een V&G-plan en levert geen rechtstreekse rechtsregel op voor artikel 2.28 Arbobesluit. Zij laat wel zien hoe strafrechtelijk kan worden gekeken naar functionarissen die over kennis, bevoegdheden en handelingsmogelijkheden beschikken, maar desondanks niet optreden.
Stilzitten is niet neutraal wanneer de wet handelen verlangt.
De betekenis daarvan reikt verder dan het projectteam. De wijze waarop een organisatie omgaat met V&G-plannen, veiligheidsinformatie, bevoegdheden en besluitvorming wordt mede bepaald door management en directie. Zij stellen het beleid vast, bepalen de missie en visie en geven richting aan de corporate veiligheidsstrategie.
Daarmee is ook de vraag hoe V&G-documenten worden beoordeeld, goedgekeurd, vastgelegd en opgevolgd geen louter operationele kwestie. Het is een governancevraagstuk. Wanneer de organisatie structureel kiest voor een werkwijze waarin V&G-plannen slechts ‘voor gezien’ worden getekend, zegt dat iets over de wijze waarop verantwoordelijkheden, kennis en besluitvorming op organisatieniveau zijn ingericht. Dit houdt in dat zodra kennis, bevoegdheid en besluitvorming op managementniveau samenkomen, het geen administratieve kwestie meer is.
Tegenover de Nederlandse Arbeidsinspectie, het Openbaar Ministerie en uiteindelijk een rechter zal daarom moeten kunnen worden uitgelegd wat daadwerkelijk met de beschikbare informatie is gedaan, wie daarover heeft beslist en op welke wijze de uitkomst is vastgelegd en opgevolgd.
6. Conclusie: ‘voor gezien’ is de verkeerde juridische tool
Een handtekening ‘voor gezien’ is juridsich geen passende vastlegging van de actieve rol die de bouwprocesbepalingen van de opdrachtgever verlangen. De formulering brengt slechts tot uitdrukking dat het document is ontvangen of gelezen. Zij legt niet vast welke inhoudelijke beoordeling heeft plaatsgevonden, welke kennis daarbij is betrokken, welke organisatorische handelingen de opdrachtgever heeft verricht of op welke gronden het V&G-plan geschikt is bevonden voor de uitvoering.
Een beoordeling veronderstelt dat namens de opdrachtgever een kenbaar oordeel over het voorgelegde V&G-plan wordt gegeven. Uit dat oordeel moet blijken of het plan toereikend is voor de werkzaamheden waarop het betrekking heeft, of het moet worden aangepast, dan wel of vóór een bepaald werkmoment nog aan voorwaarden moet worden voldaan. Zonder een kenbare uitkomst is een inhoudelijke beoordeling nauwelijks te onderscheiden van enkel ontvangst of kennisneming. Dat kan bestuursrechtelijke, strafrechtelijke en civielrechtelijke gevolgen hebben.
Bij toezicht, handhaving of schade is niet alleen van belang dat een V&G-plan aanwezig was, maar ook of de opdrachtgever aantoonbaar heeft geborgd dat het plan aan de wettelijke eisen voldeed, aansloot op de concrete risico’s van het bouwproces en daadwerkelijk tot besluitvorming en opvolging heeft geleid.
De formaldehydezaak laat zien hoe zwaar kennis, bevoegdheid en nalaten (passiviteit) juridisch kunnen wegen. Een handtekening ‘voor gezien’ kan de opdrachtgever achteraf in een zeer lastige bewijspositie brengen, omdat zij eerder kennisneming dan een aantoonbare inhoudelijke beoordeling vastlegt.
7. Verdieping, advies en ondersteuning
Tijdens de Masterclass Vergewisplicht van de Opdrachtgever van Bouwwerken behandel ik de juridische systematiek achter opdrachtgeversverantwoordelijkheid, waaronder de betekenis van het V&G-plan en de wijze waarop opdrachtgevers hun rol aantoonbaar kunnen organiseren. De masterclass is beschikbaar via open inschrijving en als incompanyprogramma. Daarnaast verzorg ik workshops, eveneens via open inschrijving en incompany.
Voor concrete V&G-plannen, contracten, procedures en bouwprojecten kan een afzonderlijk juridisch advies worden opgesteld. Organisaties die structureel ondersteuning nodig hebben bij opdrachtgeversverantwoordelijkheid, Arbowetgeving, contractor safety en Legal Safety Governance® kunnen gebruikmaken van een juridisch adviesabonnement.
Over mij
Ik ben Adam Ziolo, hogere veiligheidskundige en jurist (mr.), gespecialiseerd in de Arbowet en Seveso-wetgeving.
Ik help organisaties om complexe wet- en regelgeving te vertalen naar concrete keuzes in de praktijk. Mijn focus ligt op aantoonbare risicobeheersing, bestuurdersverantwoordelijkheid en de vraag wanneer compliance op papier ook juridisch standhoudt. In mijn loopbaan werkte ik als EHS-specialist en EHS-manager in de procesindustrie, infra en energiesector. Daardoor ken ik beide kanten: de juridische norm én de dagelijkse realiteit van operatie, productie en veiligheid.
Mijn juridische achtergrond ligt in de Arbowet en in Seveso-wet- en regelgeving. Die combinatie gebruik ik om rechtspraak, toezicht en praktijk te vertalen naar inzichten waar management en veiligheidsprofessionals direct iets mee kunnen.
Alle informatie in dit artikel wordt op persoonlijke titel gepubliceerd. De inhoud weerspiegelt mijn eigen kennis, visie en ervaring, niet die van (voormalige) werkgevers of organisaties waarbij ik betrokken ben of ben geweest en vormt geen juridisch advies.
© 2026 Adam Ziolo. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur.