(Vastgoed)opdrachtgever, projectmanager en bouwbegeleider veroordeeld tot schadevergoeding na bedrijfsongeval van zzp’er op de bouwplaats

1. Inleiding: hoe een gebrekkig VGM-plan leidde tot aansprakelijkheid

Op 7 mei 2020 moest een zzp-schilder (hierna: schilder) in een pand in aanbouw het plafond spuiten. Om ruimte te maken voor de schaarhoogwerker maakten hij en zijn collega’s de vloer vrij. In een hoek lag een houten plaat. De schilder hield deze voor los materiaal, tilde haar op en viel door het trapgat eronder. Ruim drie meter lager kwam hij op de betonnen keldervloer terecht. Hij liep een incomplete dwarslaesie op (Rb. Oost-Brabant 18 december 2025, ECLI:NL:RBOBR:2025:8879).

Dit is geen strafzaak, maar een civiele zaak over de vergoeding van letselschade (onrechtmatige daad art. 6:162 BW). De rechter gaf de schilder gelijk tegenover de (vastgoed)opdrachtgever, de bouwbegeleider en het schildersbedrijf dat hem had ingeschakeld. De (vastgoed)opdrachtgever (hierna: de opdrachtgever) stelde vervolgens de projectmanager aansprakelijk wegens nalatigheid in de uitoefening van zijn functie. De rechter bepaalde dat de projectmanager 60% moet betalen van het bedrag dat de opdrachtgever aan de schilder moet betalen.

Er waren een projectmanager, een bouwbegeleider, een VGM-plan (Veiligheids-, Gezondheids- en Milieuplan), VGM-(deel)plannen en werkplekinspecties. Toch had niemand aantoonbaar de algemene veiligheidsregie aanvaard.

2. Bouwplaats en VGM-plan

De opdrachtgever contracteerde op advies van de projectmanager verschillende nevenaannemers, die op hun beurt onderaannemers inschakelden. Er was geen hoofdaannemer met een V&G-coördinator uitvoeringsfase voor de integrale bouwplaatsveiligheid. Ook had geen van de nevenaannemers een eigen V&G-coördinator uitvoeringsfase aangesteld.

a) Een gekopieerd en niet-ondertekend VGM-plan

De rechtbank spreekt over een VGM-plan( V&G-plan ex art. 2.28 Arbobesluit). Dit plan was echter niet ondertekend en dát had ernstige gevolgen voor de opdrachtgever, de projectmanager en bouwbegeleider. Er ging nog meer mis. De projectmanager stuurde een leeg VGM-template uit een eerder project rond. In dit template stond de bouwbegeleider als ‘KAM-coördinator’ vermeld. Het template paste niet bij de organisatie van het project en ging uit van een projectleider die niet was aangesteld. De projectmanager en de bouwbegeleider ondertekenden het VGM-plan niet. Een aangepast VGM-plan kwam er nooit. Het niet ondertekenen van het VGM-plan pakte voor alledrie betrokkenen rampzalig uit.

b) Gevolgen van het niet ondertekenen van het VGM-plan

De rechtbank verbond een concreet juridisch gevolg aan het feit dat het VGM-plan niet was ondertekend. Daardoor stond niet vast dat de daarin genoemde personen hun taken en verantwoordelijkheden hadden aanvaard. De projectmanager kon het plan daarom niet gebruiken als bewijs dat de bouwbegeleider verantwoordelijk was voor de algemene bouwplaatsveiligheid. Daar kwam bij dat zowel de bouwbegeleider als de projectmanager ontkende de in het plan genoemde rol te hebben aanvaard.

De rechtbank concludeerde daarom dat niemand namens de opdrachtgever aantoonbaar verantwoordelijk was voor de veilige bouwomgeving, het toezicht en de naleving van de veiligheidsvoorschriften door alle bouwpartijen. De veiligheidsregie was daarmee ook formeel niet belegd.

Wat je in deze zaak ziet, is dat de civiele rechter veel gewicht toekent aan het feit dat de opdrachtgever het VGM-plan niet had laten ondertekenen. Daardoor stond niet vast dat de daarin genoemde personen hun taken en verantwoordelijkheden hadden aanvaard. Niemand was dus aantoonbaar namens de opdrachtgever verantwoordelijk voor de veiligheid en gezondheid op de bouwplaats.

Dat de rechter hieraan zulke verstrekkende civielrechtelijke gevolgen verbindt, maakt deze uitspraak juridisch spraakmakend.

3. Verweer van de opdrachtgever, projectmanager en bouwbegeleider

a) Verweer van de opdrachtgever

De opdrachtgever wees op haar gebrek aan bouwkennis en op de deskundigen die zij had ingeschakeld. Volgens haar had de schilder de plaat moeten herkennen.

b) Verweer van de projectmanager

De projectmanager stelde dat haar taak bestond uit het bewaken van de voortgang en niet uit het bewaken van de veiligheid. Zij erkende dat zij de juiste partijen moest inschakelen en namens de eigenaar overeenkomsten moest sluiten, maar betwistte dat zij verantwoordelijk was voor de veiligheid op de werkplek. Juist daarom had zij de bouwbegeleider voorgedragen voor de dagelijkse coördinatie en controle. De tweewekelijkse bouwvergaderingen gingen volgens de projectmanager over de planning en voortgang, niet over de veiligheid. De verantwoordelijkheid voor de veiligheid zou bij de bouwbegeleider zijn neergelegd.

c) Verweer van de bouwbegeleider

De bouwbegeleider stelde dat de schilder het ongeval zelf had veroorzaakt. De schilder had geen opdracht gekregen om op te ruimen, tilde volgens hem alleen een grote en zware plaat op, had een beperking aan één oog en had de betreffende hoek van het plafond ook met de uitschuifbare werkvloer van de schaarhoogwerker kunnen bereiken. Daarnaast stelde de bouwbegeleider dat geen geschreven wettelijke norm was geschonden, dat de Nederlandse Arbeidsinspectie tijdens haar bezoek op de bouwplaats geen aanwijzing had gegeven en dat de plaat als veiligheidsvoorziening voldeed.

4. Oordeel van de rechtbank: niemand kan zich achter het VGM-plan verschuilen

a) De houten plaat vormde een onveilige situatie

De rechtbank oordeelde dat de onverankerde en ongemarkeerde plaat boven het trapgat een onveilige situatie vormde. De plaat lag zonder waarschuwing en/of afzetting over het trapgat en kon eenvoudig worden opgetild.

b) De opdrachtgever is aansprakelijk

De opdrachtgever kon zich niet verschuilen achter haar adviseurs of haar gebrek aan deskundigheid. Zij had een veilige bouwomgeving moeten organiseren of deze verantwoordelijkheid zorgvuldig en aantoonbaar bij een geschikte partij moeten beleggen. Het niet-aangepaste en niet-ondertekende VGM-plan en de ontkenning van de daarin genoemde rollen lieten zien dat dit niet was gebeurd. De opdrachtgever is daarom aansprakelijk.

c) De bouwbegeleider is aansprakelijk

Ook de bouwbegeleider is aansprakelijk. Het was voorzienbaar dat iemand de ongemarkeerde plaat zou verplaatsen, het mogelijke letsel was ernstig en het treffen van aanvullende veiligheidsmaatregelen was eenvoudig. Dat de Nederlandse Arbeidsinspectie de bouwplaats had bezocht en niet had ingegrepen, verandert dit niet.

d) De projectmanager betaalt mee

Ook het verweer van de projectmanager faalde. De projectmanager moest de veiligheidsverantwoordelijkheid ‘bij de juiste partij’ beleggen, maar niemand had de algemene veiligheidsregie aantoonbaar aanvaard.

Omdat de projectmanager namens de opdrachtgever de juiste aannemers moest selecteren, inschakelen en contracteren, woog haar tekortkoming in de onderlinge verhouding met de opdrachtgever het zwaarst. De rechter bepaalde daarom dat de projectmanager 60% moet betalen van de schadevergoeding die voor rekening van de opdrachtgever komt.

De financiële gevolgen kunnen zeer groot zijn. De schilder liep een incomplete dwarslaesie op. Zijn schade kan niet alleen bestaan uit smartengeld en medische kosten, maar ook uit jarenlang verlies van inkomsten, pensioenverlies, kosten van verzorging en huishoudelijke hulp, hulpmiddelen, woningaanpassingen, vervoerskosten en kosten van juridische en andere deskundigen. Daarover kan bovendien wettelijke rente verschuldigd zijn.

5. Conclusie

De houten plaat was het zichtbare eindpunt van een ondeugdelijke veiligheidsorganisatie. De opdrachtgever contracteerde nevenaannemers zonder aantoonbaar georganiseerde integrale veiligheidsregie. Het VGM-template paste niet bij het project, bleef ongetekend en de daarin genoemde functionarissen ontkenden hun rol. De zaak laat overduidelijk zien dat ook in het civiele recht de rechter kijkt naar bouwprocesbepalingen en dat een KAM-coördinator op papier geen V&G-coördinatie vervangt. Zonder een passende organisatie, taakaanvaarding (ondertekening), bevoegdheden en toezicht is geen sprake van een veilige bouwplaats.

Het is inmiddels de derde rechtszaak waarin het niet ondertekenen van het V&G-plan, of het door de opdrachtgever enkel tekenen voor gezien, door de rechter niet wordt geaccepteerd en waarin (vastgoed)opdrachtgevers aansprakelijk kunnen worden gesteld en/of vervolgd voor bedrijfsongevallen op de bouwplaats (A. Ziolo, Waarom ‘voor gezien’ tekenen onder een V&G-plan een juridische valkuil is voor opdrachtgevers).

De vraag is niet alleen: hebben wij een V&G-plan? De vraag is ook: kunnen wij vóór de start aantonen wie de veiligheidsregie draagt, wie de nevenaannemers coördineert en wie het werk stopt als de organisatie niet functioneert?

Juist daar zit het verschil tussen een V&G-plan en een aantoonbaar werkende veiligheidsorganisatie. Bij een beoordeling van de opdrachtgeverspositie onderzoek ik daarom niet alleen welke documenten aanwezig zijn, maar ook of rollen, mandaat, coördinatie, toezicht en stopbevoegdheid juridisch én praktisch op elkaar aansluiten.

Wil je laten beoordelen of dit binnen jouw vastgoedproject aantoonbaar is geregeld? Bekijk mijn masterclass en adviesmogelijkheden of neem contact met mij op.

Ik ben Hogere Veiligheidskundige en jurist (mr.) met een focus op arbeidsveiligheid en Seveso-regelgeving. Mijn kracht ligt in strategisch EHS-leiderschap op het snijvlak van gedrag, wetgeving en veiligheidscultuur. Ik help bedrijven, overheden en opdrachtgevers in de industrie, infrastructuur en de energiesector om veiligheid niet alleen te borgen in regels, maar tot leven te brengen in leiderschap, gedrag en cultuur. Daarbij verbind ik juridische scherpte met operationele realiteit: geen adviezen van papier, maar leiderschap op de vloer, gericht op vertrouwen, eigenaarschap en duurzame verandering.

Door Adam Ziolo

Ik ben Hogere Veiligheidskundige en jurist (mr.) met een focus op arbeidsveiligheid en Seveso-regelgeving. Mijn kracht ligt in strategisch EHS-leiderschap op het snijvlak van gedrag, wetgeving en veiligheidscultuur. Ik help bedrijven, overheden en opdrachtgevers in de industrie, infrastructuur en de energiesector om veiligheid niet alleen te borgen in regels, maar tot leven te brengen in leiderschap, gedrag en cultuur. Daarbij verbind ik juridische scherpte met operationele realiteit: geen adviezen van papier, maar leiderschap op de vloer, gericht op vertrouwen, eigenaarschap en duurzame verandering.