Door Adam Ziolo 
1. Inleiding
Je wordt benaderd voor een mooie EHS-leidersrol, een serieuze stap. Maar je wil weten of de organisatie wel écht bij je past. Online vindt je vooral informatie over wat de organisatie zoekt, maar niet andersom: hoe jij als EHS-leider een organisatie vindt die aansluit bij jouw leiderschapsstijl. Dat is cruciaal in de huidige krappe arbeidsmarkt. Je wil die ene goede keuze maken.
Als meester in de rechten studeerde ik af op de implementatie en handhaving van de Seveso-richtlijn in Nederland en België.
Tijdens mijn analyse van wet- en regelgeving, rechtspraak, inspectierapporten, publicaties en (inter)nationale normen viel me iets bijzonders op. De wetgever, handhavingsdiensten en rechtspraak hanteren namelijk een objectieve methode om te beoordelen of een Seveso-bedrijf voldoende verantwoordelijkheid neemt en leiderschap toont op het gebied van veiligheid. Dat helpt hen te signaleren wanneer veiligheid begint te wankelen, bijvoorbeeld bij structurele risico’s, onduidelijke verantwoordelijkheden of terughoudend leiderschap.
In die analyse zag ik hoe recht, veiligheid en praktijk samenkomen. Dat wilde ik delen. Niet met droge theorie, maar met concrete vragen die EHS-leiders helpen kiezen voor een organisatie waarin zij écht tot hun recht komen.
Deze inzichten heb ik verwerkt in de onderstaande vragenlijst. Deze vragen zijn geen meningen of persoonlijke voorkeuren. Ze komen voort uit wat wetgeving, inspectierapporten, jurisprudentie en normen samen zichtbaar maken – en geven EHS-leiders handvatten om te kiezen op basis van wat écht telt: gedrag, ruimte en leiderschap.
1.2 Hoe gebruik je deze vragen?
Gebruik deze vragen om je huidige organisatie kritisch te beoordelen, richting te geven aan een sollicitatiegesprek of zelfs al tijdens je eerste verkenning te toetsen of er een goede match is in verwachtingen en aanpak. De rol van de EHS-leider is veel meer dan toezicht houden of regels handhaven. Het vraagt visie, invloed en vertrouwen, zowel bij het MT als op de werkvloer. Daarom is de sleutelvraag niet alleen: “Hoe goed pas ik bij deze functie?” Maar vooral: “Hoe goed past deze organisatie bij míj als EHS-leider?”
2. De 10 kernvragen voor EHS-leiders
Vraag 1. Hoe ziet het MT de rol van veiligheid binnen jullie organisatie: als randvoorwaarde, verplichting of strategisch thema?
Waarom is dit belangrijk voor jou: Omdat het laat zien of veiligheid écht deel uitmaakt van de besluitvorming. Als het MT veiligheid strategisch benadert, ontstaat ruimte voor cultuur, gedragsverandering en structurele verbeteringen – niet alleen voor incident-reactie. Een serieuze organisatie ziet veiligheid als integraal onderdeel van haar bedrijfsstrategie, van de werkvloer tot de boardroom.
Vraag 2. Welk gedrag wordt hier écht beloond als het gaat om veiligheid?
Waarom is dit belangrijk voor jou: Omdat het laat zien of veilig gedrag daadwerkelijk wordt erkend en ondersteund. Niet alleen op papier, maar ook in het dagelijks werk. Het zegt iets over de werkelijke veiligheidscultuur. Zo’n organisatie waardeert niet alleen compliance, maar ook het aanspreken van collega’s, het melden van bijna-incidenten én handelt daar ook naar.
Vraag 3. Wat gebeurt er als iemand een moeilijke beslissing neemt in het belang van veiligheid?
Waarom is dit belangrijk voor jou: Omdat het toont of veiligheid echt bovenaan staat. Als moeilijke keuzes worden gesteund, is er ruimte voor integriteit en moreel leiderschap. Dit leiderschap blijkt organisaties die zulke beslissingen ondersteunen, zelfs als dat spanningen geeft. Zij zien veiligheid als morele standaard.
Vraag 4. Hoeveel zeggenschap heeft de EHS-leider over het jaarplan, investeringen en contractorselectie?
Waarom is dit belangrijk voor jou: Omdat echte invloed verder gaat dan adviseren; het gaat ook om meebeslissen. Zonder die positie blijft veiligheid afhankelijk van de bereidheid van anderen. Daarom kijken handhavers, het OM en rechters vaak of de EHS-leider aan tafel zit bij strategische keuzes en verbetervoorstellen kan doen die zwaar meewegen.
Vraag 5. Waar ligt de balans tussen het volgen van beleid en het beïnvloeden ervan?
Waarom is dit belangrijk voor jou: Omdat leiderschap in veiligheid visie vereist, en visie vraagt invloed op het kader waarin je werkt. Als je niets mag veranderen, kun je niets verbeteren. Organisaties die dit goed begrijpen, verwachten dat een EHS-leider meedenkt en meeschrijft aan beleid, en niet alleen uitvoert.
Vraag 6. Hoe ziet het speelveld eruit tussen projectteams, operatie en staf en hoe beweegt een EHS-leider zich daartussen?
Waarom is dit belangrijk voor jou: Omdat je alleen impact hebt als je geloofwaardig bent in alle lagen. Tussen beleid en praktijk ligt je speelruimte. Daar maak je als EHS-leider het verschil: zichtbaar op de werkvloer én sparringpartner voor het MT en projectmanagement. Alle lagen van de organisatie moeten doordrongen zijn van leiderschap in veiligheid.
Vraag 7. Welke doelen wil de organisatie bereiken op het gebied van veiligheidscultuur in de komende 5 jaar?
Waarom is dit belangrijk voor jou: Omdat je wil bijdragen aan meer dan alleen regels. Een organisatie zonder ambitie blijft hangen in minimale naleving, wat ook juridisch risico’s oplevert. De wetgever [US1] en rechtspraak beoordelen steeds vaker of er een volwassen meldcultuur is, gedrag bespreekbaar is en leiderschap in veiligheid in alle lagen verankerd is.
Vraag 8. Welke ruimte is er voor gedragsinterventies, innovaties en dialoog?
Waarom is dit belangrijk voor jou: Omdat duurzame verandering alleen lukt als mensen zelf leren en reflecteren. Je hebt ruimte nodig om gedrag te beïnvloeden, niet alleen regels te bewaken. In organisaties waarin dit goed is ingebed, merk je dat er ruimte is voor reflectie, eigenaarschap en leren.
Vraag 9. Welke uitdagingen spelen er nu: inhoudelijk of organisatorisch?
Waarom is dit belangrijk voor jou: Omdat je wil weten of je wordt aangenomen om iets op te lossen dat erkend wordt of om problemen te managen die niemand wil benoemen. Gewenst antwoord: “We hebben stevige thema’s op het gebied van inspectiedruk, contractor safety management en integratie van veiligheid in projecten.”
Vraag 10. Wat voor persoon past volgens jullie het best in deze rol?
Waarom is dit belangrijk voor jou: Omdat het beeld dat een organisatie heeft van “de juiste persoon” iets zegt over hun verwachtingen én of jouw leiderschapsstijl daarbij past. Je hoopt op een antwoord zoals: “Iemand die strategisch durft te denken, zichtbaar is, kennis heeft van wet- en regelgeving, een team kan leiden én mensen weet mee te nemen in verandering.”
3. Tot slot
Deze 10 vragen zijn geen checklist, maar helpen je om een organisatie beter te beoordelen en te ontdekken of er niet alleen een match is op papier, maar ook in visie, vertrouwen en samenwerking. De wetgever, rechters en handhavers hebben een verrassend consistent beeld van wat goed leiderschap in veiligheid inhoudt. Leiderschap in veiligheid draait niet om je functietitel, maar om de ruimte die je krijgt én neemt om verschil te maken.
Ik hoop dat dit je helpt om een EHS-leidersrol vinden die echt bij past. Goede gesprekken leiden tot betere keuzes. Daar begint veiligheid ook mee.