Door Adam Ziolo 
1. Inleiding
De kans is groot dat je de term CSRD al eens hebt horen vallen in een MT-overleg of voorbij zag komen in een duurzaamheidsrapport. Misschien werd het kort genoemd in relatie tot ESG of als nieuwe verplichting voor grote bedrijven. Maar wat betekent deze richtlijn concreet voor jou als veiligheidskundige, plantmanager of directielid? En hoe raakt het jouw manier van werken?
De CSRD – voluit: Corporate Sustainability Reporting Directive – is een Europese wetgeving die grote bedrijven verplicht om te rapporteren over hun impact op mens, milieu en maatschappij. En dat gaat veel verder dan CO₂-uitstoot of energiebesparing. Het raakt ook direct aan hoe organisaties omgaan met arbeidsomstandigheden, veiligheid en gezondheid op de werkvloer. Daarmee komt veiligheid op de arbeidsplaats nadrukkelijk in beeld.
1.1 Wanneer valt een bedrijf onder de CSRD?
De CSRD geldt niet voor elk bedrijf, maar de reikwijdte is breed – en breidt zich de komende jaren verder uit. Op dit moment zijn de regels van toepassing op bedrijven die aan twee van de volgende drie criteria voldoen:
- Meer dan 250 werknemers
- Meer dan €40 miljoen omzet
- Meer dan €20 miljoen balanstotaal
Daarnaast vallen beursgenoteerde ondernemingen onder de CSRD, ongeacht grootte (met uitzondering van microbedrijven). In 2024 is het zogeheten ‘Omnibusvoorstel’ aangenomen, waarmee de Europese Commissie enkele onderdelen van de invoering heeft aangepast. Dit voorstel zorgt ervoor dat bepaalde verplichtingen zijn uitgesteld of verduidelijkt.
1.2 Contractor Safety
De CRSD kijkt ook naar de ketensamenwerking. Dat betekent: ook als je bedrijf niet rechtstreeks onder de CSRD valt, kun je alsnog gevraagd worden om informatie aan te leveren over veiligheid, arbeidsomstandigheden of contractor safety – bijvoorbeeld door klanten of opdrachtgevers die wél moeten rapporteren.
1.3 Wat is ESG – en waarom raakt het jouw vakgebied?
Om te begrijpen wat bedrijven precies moeten rapporteren onder de CSRD, is het belangrijk om stil te staan bij het concept ESG. Deze afkorting staat voor Environmental, Social and Governance. Het zijn drie thema’s waarop organisaties hun duurzaamheid moeten laten zien.
a) ‘Environmental’ gaat over milieuvraagstukken zoals CO₂-uitstoot, energiegebruik en afval.
b) ‘Social’ – het meest relevant voor veiligheid – het draait om de omgang met mensen: arbeidsomstandigheden, gezondheid, veiligheid, gelijkheid en mensenrechten.
c) ‘Governance’ richt zich op hoe een organisatie bestuurd wordt: transparantie, integriteit, toezicht en naleving.
Juist binnen de sociale pijler ligt de link met veiligheid. Wat je doet aan RI&E, cultuur, meldgedrag of contractor safety, wordt onderdeel van het verhaal dat een organisatie naar buiten moet brengen. Waar veiligheid tot voor kort eerder gezien werd als een operationele verantwoordelijkheid, wordt het nu zichtbaar als strategisch thema – ingebed in ESG en meetbaar in duurzaamheidsrapportages. En dus relevant voor elk MT-lid.
2. Veiligheid als onderdeel van sociale duurzaamheid
Om de sociale duurzaamheidscriteria concreet te maken, verwijst de CSRD naar de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties. Die SDG’s zijn zeventien doelen voor duurzame ontwikkeling, die wereldwijd richting geven aan economische groei, milieuverantwoordelijkheid en sociale rechtvaardigheid. Voor iedereen die zich bezighoudt met veiligheid, is vooral SDG 8 relevant: waardig werk en economische groei.
3. De betekenis van SDG 8.8 voor veiligheid
Binnen SDG 8 staat één subdoel centraal dat direct raakt aan de dagelijkse praktijk van veiligheid: target 8.8. Deze doelstelling roept op tot het beschermen van arbeidsrechten en het bevorderen van veilige en gezonde werkomgevingen voor álle werknemers, inclusief migranten en mensen met een kwetsbare arbeidspositie. Deze verplichting omvat dus niet alleen vaste medewerkers, maar ook uitzendkrachten, contractors en andere groepen die vaak minder goed beschermd zijn in de praktijk.
In de kern vraagt SDG 8.8 niet om iets nieuws, maar om iets fundamenteels: het erkennen dat veiligheid een voorwaarde is voor waardig werk. En dat het creëren van gezonde, respectvolle werkomstandigheden geen sluitpost is, maar een essentiële bouwsteen van duurzame bedrijfsvoering.
4. Ook relevant als je (nog) niet onder de CSRD valt
Misschien valt jouw bedrijf niet direct onder de CSRD. Toch is de kans groot dat je er indirect al mee te maken hebt. Denk aan bedrijven die leveren aan CSRD-plichtige klanten, opereren op Seveso-terreinen, of samenwerken met opdrachtgevers die eisen stellen aan ketenverantwoordelijkheid zoals de Rijksoverheid. In toenemende mate vragen ook inspecties, aandeelhouders en vakbonden naar de manier waarop organisaties omgaan met sociale veiligheid, meldcultuur en scontractor safety. De vraag is dan ook niet óf SDG 8.8 relevant wordt, maar hoe je er vandaag al betekenis aan kunt geven in je eigen praktijk.
5. Waar te beginnen: verbind veiligheid met missie, visie en doelstellingen
De implementatie van SDG 8.8 begint niet bij een spreadsheet of KPI-dashboard, maar bij de kern van wie je als organisatie wilt zijn, je missie. Bedrijven formuleren in hun missie dat zij staan voor zorg voor mensen, verantwoord werkgeverschap of duurzame groei. De missie legt daarmee de morele basis: waarom besta je als organisatie – en voor wie? Hier begint ook veiligheid.
Daaruit volgt de visie: het langetermijnbeeld van hoe je als organisatie omgaat met je mensen, je omgeving en je verantwoordelijkheid. Een visie die veiligheid serieus neemt, erkent dat gezonde, veilige en rechtvaardige arbeidsomstandigheden geen kostenpost zijn, maar een fundament voor duurzame bedrijfsvoering.
Pas daarna volgen de strategische doelstellingen. En hier komt SDG 8.8 in beeld. Dit subdoel helpt je om die visie om te zetten in concrete keuzes: hoe vertaal je ‘zorg voor mensen’ of ‘veiligheid eerst’ naar zichtbaar beleid en meetbare resultaten? Denk aan doelstellingen rond meldcultuur, contractorsafety, training van uitzendkrachten of het betrekken van niet-Nederlandstalige collega’s in je V&G-beleid.
Dit allemaal vraagt om een herijking van hoe je naar veiligheid kijkt. Staat je veiligheidsbeleid nog vooral in het teken van wettelijke verplichtingen en technische risico’s? Of maakt het zichtbaar hoe jouw organisatie actief werkt aan waardig werk en inclusieve veiligheid?
Een moderne veiligheidsaanpak houdt niet alleen rekening met fysieke risico’s zoals machines, gevaarlijke stoffen of valgevaar. Ook sociale factoren horen thuis daarin: werkdruk, sociale veiligheid, communicatiebarrières, en de specifieke positie van mensen met een flexibele of afhankelijke contractvorm.
Juist in omgevingen waar risico’s reëel zijn – zoals chemie, infra, logistiek en industrie – maken deze culturele en structurele elementen het verschil tussen veiligheid op papier en veiligheid in de praktijk.
6. Prestatie meten voorbij incidentcijfers
Tenslotte houdt SDG 8.8 in dat bedrijven anders moeten leren kijken naar veiligheidsprestatie-indicatoren. Niet alleen het aantal incidenten of bijna-ongevallen telt, maar ook of meldingen worden opgevolgd, of contractors voldoende getraind zijn, en of mensen zich vrij voelen om te spreken. Zulke data zijn niet alleen relevant voor de rapportage, maar ook voor cultuur, vertrouwen en leiderschap.
7. Conclusie: CRSD vraagt om krachtig leiderschap in veiligheid
De CSRD maakt rapporteren verplicht. De SDG’s geven richting. Maar het is aan jou – als veiligheidskundige, manager of directeur – om er inhoud en betekenis aan te geven.
Veiligheid is allang niet meer alleen een kwestie van naleving of technische beheersing. Dankzij de CRSD is het een graadmeter geworden voor hoe een organisatie omgaat met mensen.
Fatsoenlijk werk begint bij fatsoenlijke veiligheid. Maar dat ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om leiders die verder durven denken dan regelgeving en procedures. Die vanuit visie werken, niet vanuit afvinklijstjes. En die veiligheid verbinden aan waardigheid, respect en gedeelde verantwoordelijkheid.
Dat is de kern van modern veiligheidsleiderschap volgens de CRSD: het vermogen om mensen te inspireren om niet alleen veilig te werken, maar ook om veiligheid te zien als waarde in plaats van verplichting. Om veiligheid onderdeel te maken van wie je bent als organisatie, niet alleen van wat je doet.
Als je SDG 8.8 volgt, werk je niet alleen aan veiliger werk. Je werkt aan betekenisvol werk. Je maakt zichtbaar dat veiligheid bijdraagt aan een cultuur waarin mensen ertoe doen. En dat is de meest duurzame investering die een organisatie kan doen.
De vraag is dus niet: hoe moet ik hierover rapporteren? De vraag is: hoe geef ik hier als leider in veiligheid betekenis aan?